Wiele osób decydujacych sie na budowe kina domowego zastanawia sie coraz czesciej nad tym, czy nie zastapic plazmowego wyswietlacza lub 100-hercowego telewizora projektorem multimedialnym...

      Choć cena projektora multimedialnego zazwyczaj grubo przekracza 5tys tys. złotych, to coraz częściej w sklepach można spotkać urządzenia kosztujące 6-7 tys. złotych. Zdarzaja sie też okazje nabycia jeszcze tańszych, wycofywanych z produkcji modeli za 2-3 tys. złotych. Nic więc dziwnego, że wielu miłośników kina domowego spogląda coraz łaskawszym okiem na tę grupę urzadzeń. Tym bardziej że projektor nie służy tylko do oglądania filmów, ale równie dobrze może stać się wielkim monitorem komputerowym. Wyobraźcie sobie tylko rozgrywkę w Maksa Payne'a 2 na ekranie np. o wielkości 2x3 metry... Konstrukcja projektora, podobnie jak w przypadku paneli ciekłokrystalicznych i zwykłych monitorów CRT, okresla własności generowanego obrazu. Mniej więcej połowa urzadzeń dostępnych rynku to projektory wykonane w technologii LCD (Liquid Crystal Display), druga zaś wyposażona jest w przetworniki DLP (Digital Light Processing).
Obie grupy sprzętu mają odmienną budowę, a generowany przez nie obraz wyglada inaczej. Z tego względu warto przyjrzeć się bliżej budowie projektorów LCD i DLP, tak aby przed podjęciem decyzji o kupnie konkretnego modelu zorientować się, jakie są wady i zalety obu rozwiazań.

      Od natężenia wysyłanego przez projektor światła zależą jakość i kontrast wyświetlanego obrazu. I nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że projektor musi często pracować w warunkach niedokładnego zaciemnienia lub wręcz w jasnym pomieszczeniu. Co więcej, nie da się też wyświetlić czarnego koloru, a jedyne, co można zrobić, to stłumic wiązkę światła w miejscu, gdzie ma znajdować się czarny punkt. Zarówno w projektorach LCD, jak i DLP stosuje się trzy główne typy lamp: halogenowe, żarówki wypełnione oparami metalu lub też zródło światła z mieszaniną halogenów i metali. Zwłaszcza te dwie ostatnie konstrukcje charakteryzują się jasnym i niemal idealnie białym światłem. Wsród nich najczęściej spotykanymi modelami lamp są UHP (Ultra High Projection) oraz UHB (Ultra High Brightness), które cechują się duża żywotnoscią (ponad 3 tys. godzin) i jasnoscią powyżej 1000 ANSI lumenów. Takie natężenie światła wystarcza do pracy projektora w typowych warunkach oświetleniowych w niezbyt dużych pomieszczeniach. Światło pochodzące z lampy UHP lub UHB przechodzi następnie przez przetwornik obrazu. I właśnie w tym miejscu zaczynają się różnice w budowie projektorów LCD i DLP.

W przypadku projektorów LCD przetwornikiem obrazu jest matryca ciekłokrystaliczna TFT (Thin Film Transistor), o konstrukcji identycznej jak dla paneli LCD . Jedynymi różnicami są jej rozmiar - powierzchnia elementu ciekłokrystalicznego ma zaledwie kilka centymetrów kwadratowych - oraz odporność termiczna, gdyż musi ona wytrzymać wysoką temperaturę ze względu na moc używanej lampy projekcyjnej. Co ważne, budowa wszystkich komórek (punktów, subpikseli) matrycy też musi być jednorodna, gdyż jakiekolwiek nieregularności są natychmiast widoczne na ekranie. Wróćmy teraz do tego, jak w projektorze LCD tworzony jest obraz.
Cząsteczki ciekłego kryształu umieszczone w niewielkich komórkach, podobnie jak w monitorach LCD, sterują przechodzącym przez nie światłem, tak aby na wyjsciu przetwornika można było wyświetlać punkty (piksele) o różnej intensywności. Utworzony w ten sposób obraz wystarczy teraz skierować do układu soczewek powieksząjacych i wyswietlić na ekranie. Opisany projektor LCD bazuje na tzw. trójwarstwowym wyświetlaczu ciekłokrystalicznym, gdzie każda z trzech warstw, ułożonych jedna za drugą, odpowiada za generowanie obrazu w jednym z trzech podstawowych kolorów: czerwonym (Red), zielonym (Green) i niebieskim (Blue). Niestety, obraz pochodzący z takiej matrycy cechuje się małym nasyceniem barw i kontrastem (jest stosunkowo ciemny). Dlatego też projektorów trówarstwowych już się nie produkuje.
Powyższej wady pozbawione są nowoczesne projektory trójmatrycowe, w których wykorzystuje się trzy ciekłokrystaliczne wyswietlacze TFT . Zanim światło trafi na jedną z trzech matryc LCD, jest rozszczepiane na barwy podstawowe. Każda wiązka trafia na swój przetwornik ciekłokrystaliczny, wyposażony dodatkowo w odpowiedni filtr barwny, zapobiegający przekłamaniu kolorów. Nastepnie tak utworzone obrazy łączy się w jedną całość na zespole pryzmatów i kieruje do obiektywu, a stamtąd na ekran. Projektory z matrycami TFT są co prawda droższe w produkcji, ale oprócz większej jasności pozwalają też uzyskać większą nominalną rozdzielczość obrazu. Łatwiej jest też na nich przeskalować go do mniejszej rozdzielczości. Obecnie najczęściej spotyka się projektory LCD o rozdzielczości XGA (1024x768 pikseli), nieco rzadziej SVGA (800x600 pikseli) lub SXGA (1280x1024 piksele).

      Technologia projekcji cyfrowej DLP opracowana została w laboratoriach firmy Texas Instruments. Kość DLP przetwarza sygnał wizyjny wysyłany np. z komputera i wykorzystuje go do sterowania kilkuset tysiącami mikroskopijnych luster (po jednym na każdy piksel). Lusterka o wymiarach 16x16 mikrona, znajdujące się w układzie DMD (Digital Micromirrors Device), mogą dowolnie zmieniać swoje położenie aż o 12 stopni we wszystkich kierunkach. Dzięki temu zwierciadła, odbijając światło w różne strony, tworzą obraz o żądanym natężeniu swiatła. Co ciekawe, odstępy między zwierciadełkami nie przekraczają mikrona, tworząc praktycznie jednolitą powierzchnię odbijającą światło. Dlatego też projektory DLP wyświetlają obraz o bardzo dużym kontraście - nawet powyżej 2000:1 - pozbawiony jakichkolwiek łaczeń widocznych na scenach tworzonych przez urządzenia LCD. Również w projektorach DLP spotyka się modele z jednym lub z trzema przetwornikami obrazu. Jeżeli do budowy projektora DLP użyto jednego modułu DMD, wówczas białe światło z lampy przechodzi przez szybko wirujący dysk z trzema filtrami: zielonym, niebieskim i czerwonym. Na układ DMD trafiają więc co chwile promienie o innej barwie składowej. Obrazy są następnie rzutowane na ekranie, a dzięki dużej częstotliwości ich zmian widzimy w efekcie kolorowy obraz. Zastosowanie jednego układu DMD nie daje jednak wystarcząjacej ostrości obrazu. Tej wady pozbawione są projektory DLP z trzema modułami DMD - tutaj na każdy przetwornik trafia jedna wiązka o barwie czerwonej, zielonej lub niebieskiej. Projektory DLP z trzema kośćmi DMD generują obraz najlepszy ze wszystkich urzadzeń projekcyjnych. Niestety, nie ma nic za darmo. Koszt zakupu takiego urządzenia jest kilkakrotnie wyższy niż w wypadku zwykłych modeli DLP i większości projektorów LCD. Kompromisem są urządzenia z dwoma układami DMD. Tutaj dodatkowy zestaw lusterek odpowiada za odbijanie wyłącznie światła o barwie czerwonej.

      Jak widać, konstrukcja projektora multimedialnego wpływa bezpośrednio na jakość generowanego obrazu. Podobnie jak w przypadku paneli LCD, projektor trzeba koniecznie sprawdzić przed zakupem. Może się bowiem zdarzyć, że ekran "ozdobią" wypalone piksele. Co ważne, problem ten dotyczy zarówno urzadzeń LCD, jak i DLP, gdzie trafiają się nieprawidłowo działające pojedyncze lusterka. Na szczęście tego typu wady są rzadkie i zakupiony projektor z pewnością posłuży przez długie lata.

Cechy projektorów, na które należy zwrócić uwagę:

• Waga oraz wielkość - ma to głównie znaczenie, gdy szukamy przenośnego projektora dla osoby, która często podróżuje
• Żywotność lampy - obecnie w projektorach do kina domowego oraz prezentacyjnych najczęściej wynosi ona 2000 godzin w trybie normalnym i 3000 godzin w trybie ekonomicznym. Należy pamiętać o tym i unikać kupowania projektorów gdzie czas życia lampy jest niższy niż podany. Odstępstwem od reguły są tutaj duże projektory instalacyjne posiadające lampy o dużej mocy i jasności lub posiadające kilka lamp - w tym wypadku czas pracy lampy wynosi najczęściej 1000 godzin.
• Gwarancja - obecnie większość projektorów posiada gwarancję wynoszącą 24 lub 36 miesięcy. Gwarancja ta nie obejmuje jednak lamp, które objęte są oddzielną gwarancją wyrażaną najczęściej w godzinach lub miesiącach. Okres gwarancyjny na lampy jest dużo krótszy niż gwarancja samego projektora i wynosi najczęściej od 3 do 6 miesięcy lub 100-500 godzin.
• Poziom hałasu - szczególnie polecamy zwrócić uwagę na poziom hałasu podczas gdy kupujemy projektor do kina domowego. Nawet najlepszy projektor, dający świetny, obraz może popsuć seans atakując uszy oglądających sporą dawką hałasu podczas chłodzenia lampy.
• Podtrzymanie chłodzenia lampy po zaniku zasilania - szczególnie przydatne w miejscach, gdzie występują częste zaniki prądu - ma to ogromne znaczenie dla żywotności lampy. W wyniku utraty zasilania może ona ulec szybszemu zużyciu a nawet zniszczeniu. Rozwiązanie takie ma również inną zaletę przydatną zwłaszcza w przypadku projektorów prezentacyjnych - po zakończeniu prezentacji można po prostu odłączyć urządzenie nie zabierając czasu osobom, które wcześniej oglądały prezentację.

Przy zakupie projektora do kina domowego również warto zwrócić uwagę na to, czy projektor posiada dodatkowe układy mające wpływ na poprawę obrazu. Dla przykładu - procesor odpowiedzialny za progresywne skanowanie obrazu - przydatne przy HDTV.